Lịch sử chiếc điện thoại thông minh đầu tiên tại Việt Nam
Tìm hiểu lịch sử chiếc điện thoại thông minh đầu tiên tại Việt Nam, từ thời kỳ sơ khai với Symbian, O2 XDA đến làn sóng iPhone xách tay và sự trỗi dậy của smartphone thương hiệu Việt.
Lịch sử chiếc điện thoại thông minh đầu tiên tại Việt Nam
Hành trình phát triển của thị trường di động Việt Nam đã trải qua nhiều bước ngoặt lớn, từ những chiếc điện thoại cục gạch chỉ dùng để nghe gọi cho đến kỷ nguyên của những thiết bị màn hình cảm ứng đa năng. Nhìn lại lịch sử chiếc điện thoại thông minh đầu tiên tại Việt Nam không chỉ là câu chuyện về công nghệ, mà còn phản ánh sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng và khả năng tiếp cận thông tin của người Việt.
Bối cảnh thị trường di động Việt Nam những năm đầu thập niên 2000
Vào đầu những năm 2000, điện thoại di động tại Việt Nam vẫn là một tài sản xa xỉ. Người dùng phổ thông chủ yếu làm quen với các thiết bị cơ bản từ Nokia, Ericsson hay Motorola với màn hình đơn sắc và bàn phím vật lý T9. Hạ tầng viễn thông lúc bấy giờ mới dừng lại ở mạng 2G (GSM), cước phí gọi và nhắn tin SMS rất đắt đỏ, còn khái niệm truy cập internet qua di động (GPRS) mới chỉ bắt đầu manh nha.
Trong bối cảnh đó, khái niệm "điện thoại thông minh" (smartphone) chưa thực sự phổ biến rộng rãi. Giới công nghệ và doanh nhân thời kỳ này thường sử dụng các thiết bị hỗ trợ công việc cá nhân (PDA) kết hợp tính năng nghe gọi, chạy các hệ điều hành sơ khai như Palm OS, Windows Mobile (Pocket PC) hoặc Symbian.
Những cái tên đặt nền móng cho kỷ nguyên smartphone tại Việt Nam
Để xác định chính xác chiếc điện thoại thông minh đầu tiên xuất hiện tại Việt Nam, giới sưu tầm và chuyên gia công nghệ thường xét trên hai khía cạnh: thiết bị xách tay xuất hiện sớm nhất và thiết bị được phân phối chính hãng rộng rãi.
Thời kỳ sơ khai với dòng PDA và Symbian (2002 - 2004)
Trước khi khái niệm smartphone hiện đại ra đời, những thiết bị lai giữa máy tính bỏ túi và điện thoại đã du nhập vào Việt Nam qua con đường xách tay, phục vụ chủ yếu cho giới doanh nhân và người yêu công nghệ tại Hà Nội và TP.HCM:
- Nokia 9210 Communicator và Nokia 7650: Ra mắt khoảng năm 2001 - 2002, đây là những đại diện tiêu biểu chạy hệ điều hành Symbian. Đặc biệt, Nokia 7650 với thiết kế trượt, màn hình màu và camera tích hợp đã tạo nên một cơn sốt nhỏ tại các cửa hàng điện thoại lớn ở Việt Nam.
- O2 XDA (chạy Windows Mobile): Vào giai đoạn 2002 - 2004, thương hiệu O2 (Anh Quốc) với các dòng máy như O2 XDA, O2 XDA II đã trở thành biểu tượng của sự thành đạt tại Việt Nam. Sử dụng màn hình cảm ứng điện trở đi kèm bút stylus, khả năng đọc văn bản Word, Excel, lướt web qua GPRS và cài đặt ứng dụng bên thứ ba, O2 XDA được nhiều người Việt coi là chuẩn mực đầu tiên của điện thoại thông minh.
Cột mốc iPhone đời đầu và sự bùng nổ smartphone chính hãng (2007 - 2008)
Dù các thiết bị Symbian và Windows Mobile đã xuất hiện trước đó, nhưng cột mốc thay đổi hoàn toàn nhận thức của người Việt về điện thoại thông minh chính là sự xuất hiện của iPhone 2G vào năm 2007.
Chỉ vài ngày sau khi Apple mở bán tại Mỹ vào tháng 6/2007, những chiếc iPhone đầu tiên đã có mặt tại Việt Nam theo đường xách tay với mức giá lên tới hàng chục triệu đồng – một con số khổng lồ so với thu nhập bình quân thời bấy giờ. Ngay lập tức, cộng đồng công nghệ Việt Nam đã nhanh chóng tìm ra cách mở khóa (unlock) mạng để sử dụng với các nhà mạng trong nước như MobiFone, VinaPhone và Viettel.
Đến cuối năm 2008, những chiếc điện thoại chạy hệ điều hành Android đầu tiên như HTC Dream (T-Mobile G1) cũng bắt đầu cập bến thị trường Việt qua đường xách tay, mở ra cuộc đua song mã giữa iOS và Android kéo dài cho đến tận ngày nay.
Dấu ấn của những chiếc smartphone thương hiệu Việt đầu tiên
Bên cạnh các thương hiệu quốc tế, lịch sử smartphone tại Việt Nam cũng ghi nhận nỗ lực của các doanh nghiệp trong nước trong việc phổ cập thiết bị thông minh đến người dùng bình dân:
- Giai đoạn 2009 - 2012: Các thương hiệu nội địa như Q-Mobile, F-Mobile (FPT), Viettel bắt đầu tung ra các mẫu điện thoại chạy hệ điều hành Android với mức giá rẻ, giúp người dân ở khu vực nông thôn và sinh viên có cơ hội tiếp cận smartphone.
- Năm 2015 - Bphone đời đầu: Bkav trình làng Bphone thế hệ đầu tiên, đánh dấu nỗ lực tự thiết kế và sản xuất một mẫu smartphone thuộc phân khúc cao cấp của doanh nghiệp Việt Nam. Dù gặp nhiều tranh cãi về chất lượng hoàn thiện và giá bán, sự kiện này vẫn là một dấu mốc đáng nhớ trong lịch sử ngành công nghiệp di động trong nước.
- Giai đoạn 2018 - 2021: Sự tham gia của Vingroup với thương hiệu Vsmart đã tạo nên cú hích lớn về quy mô sản xuất và thị phần, từng đưa smartphone thương hiệu Việt lọt vào top 3 thị phần tại thị trường nội địa trước khi tập đoàn này chuyển hướng chiến lược.
Tác động của những chiếc smartphone đời đầu đến đời sống người Việt
Sự xuất hiện và phổ biến của những thế hệ điện thoại thông minh đầu tiên đã tạo ra những thay đổi sâu sắc trong xã hội Việt Nam:
- Thay đổi thói quen giao tiếp: Từ việc nhắn tin SMS giới hạn ký tự và gọi thoại đắt đỏ, người dùng chuyển dần sang các ứng dụng nhắn tin miễn phí qua internet (OTT) và mạng xã hội.
- Thúc đẩy hạ tầng viễn thông: Nhu cầu sử dụng dữ liệu di động trên smartphone là động lực trực tiếp khiến các nhà mạng Việt Nam đẩy nhanh tốc độ triển khai mạng 3G (năm 2009), 4G (năm 2016) và sau này là 5G.
- Hình thành nền kinh tế số: Smartphone trở thành công cụ thiết yếu cho thương mại điện tử, thanh toán không tiền mặt, gọi xe công nghệ và các dịch vụ giải trí trực tuyến tại Việt Nam.
Nhìn lại chặng đường hơn hai thập kỷ, từ những chiếc O2 XDA dùng bút cảm ứng, Nokia chạy Symbian cho đến làn sóng iPhone xách tay và smartphone thương hiệu Việt, lịch sử chiếc điện thoại thông minh đầu tiên tại Việt Nam là minh chứng rõ nét cho tốc độ thích nghi công nghệ nhanh chóng của thị trường trong nước.